Wees Lief vir God en Maak Soos u Lus Het
’n Vars kykie na die ou reëls
Deur Morris L Venden
(Vertaal uit die boek Love God and do as You Please)

Hoofstuk vier
Swart, Wit of Grys

Deel een

Ek hou nie van dasse nie, maar daar is tot dusver nie ’n meer gerieflike plek om die lapelmikrofoon te hang nie wanneer ek ’n kerk toespreek nie.. Ek sal soms voor my vrou opstaan, gaan werk en as dan later huistoe kom, sal my vrou na die botstende kleure van das kyk en sê,  “Jy het nie regtig dít gedra nie, het jy?” Ek moet net toegee, ek het. Ek dra maar die das kerktoe, want ek wil niemand aanstoot gee nie. Party mense sal aanstoot neem as ek sonder die das sou opstaan om te preek. Nie waar nie?

Wanneer dit kom by ware gehoorsaamheid, hoe besluit ons tussen reg en verkeerd. Hoe vestig ’n mens kerkstandaarde en persoonlike etiek? Ek hoop nie, dat wanneer u die titel “Swart, wit of grys” lees, u veronderstel dat dit oor rassisme gaan nie. Ek het die titel doelbewus gekies, omdat ons almal bekend is met die stryd tussen reg en verkeerd. Die meeste van ons is vertroud met die swart gebied, naamlik om die verkeerde ding te doen vir die verkeede rede (soos om ses miljoen Jode om te bring vir die pret, of net oor ek hulle haat). Ons is net so bekend met die wit area, naamlik om die regte ding te doen vir die regte rede (soos om kerk toe te gaan, omdat ek God liefhet).

Die grys gebied maak ons egter deurmekaar. Selfs die bepaling van watter area grys moet wees, is moeilik. Miskien kan ons begin deur te sê dat om die regte ding te doen vir die verkeerde rede en die verkeerde te doen vir die regte rede, is reeds grou. Maar watter metode volg ’n mens om te onderskei tussen reg en verkeerd  in die grys area, 

Uit persoonlike studie, persoonlike ondervinding en gevallestudies het ek gevind dat die duiwel dol is oor die grys gebiede. Hy neem nooit ’n mens van wit na swart met een groot sprong nie. Hy neem ’n mens deur die grys. Of hoe? Niemand verander oornag van ’n onskuldige baba na ’n moordende krimeneel nie. Die afdraande pad, wat die duiwel so lief is voor, is altyd geleidelik en meestal deur die grys gebied. Ons mag selfs niks verkeerd sien met die eerste tree nie, behalwe dat dit lei na die tweede tree. Dikwels kom ons niks agter totdat ons terugkyk nie.  

Kom ons kyk na die kwessie van persoonlike etiek en standaarde. Miskien baan dit die weg vir die aanspreek van kerketiek en kerkstandaarde.

Mense het verskeie metodes om tussen reg en verkeerd te bepaal. Die oudste daarvan is seker, “Aag, bly net in die middel van die pad.” Een van die grootste probleme in die Christelike kerk vandag is juis die groot aantal middel-van-die-pad gematigdes wat nie hul kruise kan neerlê, omdat hulle dit nog nooit opgeneem het nie. In die gemeente wat in Openbaring bekend staan as Laodicéa (louwarm) is die middel van die pad heel waarskynlik nie die aangewese plek om te wees nie. Nie waar nie? In die louwarm kerk (volgens profesie is dit, net voor die wederkoms juis die plek waar die meeste van ons ons gaan bevind) gaan die middelbaan nie die geskikte een wees nie.

Sommige mense sal verklaar, “Een manier om te besluit wat reg en wat verkeerd is, is om te doen wat Jesus sou doen.” Vele boeke, soos “The Imitation of Christ” deur Thomas à Kempis is al geskryf oor hierdie onderwerp. Of Charles Sheldon se boek “In His Steps”, wat handel oor ’n hele kerk wat besluit om te doen wat Jesus sou gedoen het. Die probleem hiermee is dat ons bepaling van wat Jesus sou doen, sterk beïnvloed word deur ons onderskeie agtergronde, ons verwysingsraamwerke en ons kultuur. Daar bestaan baie verskillende opinies oor wat Jesus sou doen. Ek weet van konserwatiewe Christene wat reken dis verkeerd om rolbal of potspel te speel. Ek is bekend met ander Christene, wat net so geïntereseerd is in Christus, wat weer gemaklik sal wees hiermee. Dit hang af hoe u grootgemaak is. Dus, om eenvoudig te vra “Wat sou Jesus doen” bied moontlik nie die oplossing nie.

Dan kry jy weer mense wat briewe stuur aan die Adventist Review om te vra of dit in orde is om op Sabbat aartappels te bak in ’n oond. As predikant is ek al velemale na die telefoon ontbied want gemeentelede spook met sulke vra. Hierdie tipe vrae is vir my moeilik. Ek antwoord dan, “Op u knieë my vriend, op u knieë en in u eie binnekamer.” Om ’n antwoord van die kerk se hoofkantoor te kry is eie aan  die groot kerke van die wêreld wat nie hulle lede geleer het om te dink nie. Selfs in daardie einste kerke word die mense in die laaste paar jaar aangemoedig om te dink (dank die Here daarvoor).

Nog ’n benadering om te besluit tussen reg en verkeerd is om te vra, “Wat doen die ander? Wat doen die meerderheid?” Ek vertrou u besef hoe naïef hierdie benadering is. Ek ry eendag om ’n sirkel in Ohio terwyl die streep in die middel van die twee bane aan my kant geverf te word. Die aanwysings was duidelik “Moenie verbysteek nie!” Maar ek het ongeduldig geword om agter iemand te bly wat te stadig na nêrens oppad was. Toe die die voertuig reg voor my van baan gewissel het (en in die proses sy bande vol wit verf kry), het ek gevolg, en die verkeersbeampte agter ons ook. Hy’t ons albei afgetrek en die vir eerste oortreder ’n kaartjie uitgeskryf. Toe hy by my kom wou hy weet “Hoekom het jy verbygesteek?” was my antwoord: “Omdat hy het.” “ Met ander woorde as hy van die Brooklyn Brug afgejaag het, sou u hom volg?” Net daar, by die Ohio verkeersirkel, het ek besef hoe dom dit is om iets te doen, net omdat ander dit doen.

Watter metode volg u dus om te bepaal tussen reg en verkeerd, veral as dit by die grys gebiede kom? Hoe stel u persoonlike standaarde vas veral as dit kom by musiek, ontspanning, boeke, TV, kleredrag en voorkoms?

Die tipiese standaarde van die Christelike kerk is oorgedra uit die vorige eeu, gevolglik skiet mense hulle graag af. Om die waarheid te sê so baie van wat ons daaroor hoor is negatief, dat ek gereken het dat ons gerus hulle kan beskou uit ’n positiewe perspektief. Ek wil my uitspreek ten gunste van persoonlike etiek, Christelike standaarde en selfs kerkstandaarde.

In die Bybel vind ons ’n teks wat skrams hierdie onderwerp aanraak.

Moenie die wêreld liefhê of die dinge wat in die wêreld is nie. As iemand die wêreld liefhet, dan is die liefde van God nie in hom nie. Want alles wat in die wêreld is—die begeerlikheid van die vlees en die begeerlikheid van die oë en die grootsheid van die lewe—is nie uit die Vader nie, maar is uit die wêreld. En die wêreld gaan verby en sy begeerlikheid, maar hy wat die wil van die Vader doen, bly vir ewig. (1 Johannes 2:15-17).

“Moenie die wêreld liefhê of die dinge van die wêreld.” Dit is ’n goeie beginsel. Maar indien ek vandag in Pennsylvania of in sekere dele van Iowa of Missouri gebly het, sou ek vind dat dit verkeerd is om ’n moter te besit. Ek sou daar met ’n perd en koets gereis het. Hoekom? Want sommige van daardie gemeenskappe beskou ’n motor as wêrelds. Ek het ’n vriend gehad wat gereken het dat dit is buitensporig om ’n horlosie te dra. “Dit is van die wêreld,” was sy mening..’n Mens se siening van reg en verkeerd word weereens beïnvloed deur ons agtergrond, ons subkultuur, ons denkwyse. Hoe gaan ons “die wêreld” definieer.

Ons hoor dikwels mense sê, “God het ons verstande gegee om te dink. Waarom gebruik ons nie die brein wat aan ons gegee is nie?” Wanneer ons hierdie benadering oorweeg, gaan ons terug na die Tuin van Eden waar die slang vir die vrou by die boom gesê het, “Julle sal gewis nie sterwe...julle oë sal oopgaan” (sien Genesis 3:4, 5). Miskien sal ’n toepassing van daardie ou verhaal van pas wees. Dink u werklik dat u God is, dat u kan onderskei tussen reg en verkeerd met u eie denke, u eie logika en rede? Is dit nie ’n pynlike realiteit dat die meeste van ons logika en rede net ons uiterlike gedrag kan behartig nie? Daarin lê die probleem. Die Bybel sê dat mense na die uiterlike kyk, terwyl God waar kyk? Die hart (Lees 1 Samuel16:7).

Spreuke vertel ons dit is uiters belangrike is om die sake van die hart te oorweeg. Wanneer die Bybel van die hart praat, verwys dit eintlik na die verstand, die innerlike motiewe en doelstellings. “Bewaar jou hart meer as alles wat bewaar moet word, want daaruit is die oorspronge van die lewe” (Spreuke 4:23) [die KJV praat van “issues of life”]. Jesus het dit vir die Fariseërs, wat probeer het om alles aan die buitekant skoon en vlekkeloos te hou, duidelik gestel dat dit onbeduidend was vergeleke met die innerlike.

Miskien is een van die beste metodes om die grys areas te verstaan, hoekom ons doen wat ons doen, om te ondersoek wat binne aangaan. Kan ons? Die Bybel sê, “Bedrieglik is die hart bo alle dinge, ja, verdorwe is dit; wie kan dit ken?” (Jeremia 17:9). Is ons dus in staat om te bepaal hoekom ons dinge doen? Dit is vanselfsprekend dat God nie net kyk na wat ons doen nie;  Hy kyk hoekom ons doen wat ons doen. Dit klink na goeie nuus. Sou dit nie die moeite werd wees om Hom te vra om ons te help verstaan hoekom ons doen wat ons doen nie? Dit mag die bepalende faktor wees wanneer dit kom by die keuse tussen swart en wit, wanneer dit nader aan grys kom?

Nog ’n riglyn wat my kan help in terme van my verhouding met die Christelike gemeenskap vind ons in 1 Thessalonisense 5:22 waar Paulus aan die Christelike Kerk sê, “Onthou julle van elke vorm van kwaad.” Dit wil voorkom of daar sekere dinge is wat nie boos is nie, maar boos lyk. Vermy dit, maan hy. Ek praat weereens van beginsels, nie besonderhede nie. Ek is terdeë daarvan bewus dat besonderhede Christene kan polariseer soos min. ’n Goeie beginsel is dus vermy elke vorm van kwaad.

Nog ’n beginsel wat duidelik die Christen binne die Christelike samelewing betrek, is invloed. Drie skrifture adresseer die saak loodreg. In Romeine 14:7 maak Pualus dit duidelik dat een van die vernaamste maniere om te besluit tussen reg en verkeerd, veral waar ons nie ‘n hoofstuk of vers in Skriftuur daarvoor vind, is hoe dit iemand anders moontlik kan beïnvloed: “Want niemand van ons leef vir homself nie en niemand sterf vir homself nie.” Dan in vers 10, “Maar jy, hoekom veroordeel jy jou broeder? Of jy ook, hoekom verag jy jou broeder?” En vers 12, “So sal elkeen van ons dan vir homself aan God rekenskap gee.” Iets om te onthou. Vers 13 voeg by, “Laat ons dan mekaar nie meer oordeel nie, maar besluit dít liewer, om nie die broeder ’n hindernis of struikelblok in die weg te lê nie.” Vers 16, “Laat dan van die goeie wat aan julle behoort, nie kwaad gespreek word nie.” Met ander woorde, iets mag vir my goed wees, maar boos vir iemand anders. Dan, in vers 21 gee hy ons die beginsel: “Dit is goed om geen vlees te eet of wyn te drink of iets te doen waardeur jou broer aanstoot neem of struikel, of waarin hy swak is nie.”

Tydens ’n bespreking van hierdie einste vers by ’n kerkbyeenkoms, het iemand gesê, “Dan sal ek liewers nie in die oggend opstaan nie.” Waarop iemand anders geantwoord het, “Om in die bed te bly mag vir iemand anders weer ’n struikelblok wees, jy kan net nie wen nie.” Tog moet God iewers in hierdie geestelike dinkskrum hulp verleen. Maar invloed is volgens Paulus se  skrywe, beslis ’n beginsel.

Kom ons beweeg aan na die tweede gedeelte, waar Paulus dieselfde kwessie aanspreek.

Maar pas op dat hierdie vryheid van julle nie miskien ’n struikelblok word vir die wat swak is. Want as iemand jou kennis het, aan tafel sien in ’n afgodstempel, sal sy gewete, as hy ’n swak man is, nie aangemoedig word om van die offervleis aan die afgode te eet? En moet die swakke broeder vir wie Christus gesterf het, verlore gaan deur jou kennis? Maar deur so teen die broers te sondig en hulle gewete wat swak is, seer te maak, sondig julle teen Christus. Daarom as voedsel jou broeder laat struikel, sal ek in der ewigheid nooit vleis eet nie,om my broeder nie te laat struikel. (1 Korintiërs 8:9-13).

Hierdie hoofstukke is in die dae van Paulus neergepen. Die heidene het die gewoonte gehad om nie net vlees voedsel, maar om alle kos aan hul afgode te wy. Jy kon mark toe gaan en kos koop wat reeds toegewy was en kon jy gouer by aandete uitkom. Daar was sommige Christene wat ook van die geofferde kos gekoop het en ander het ’n bohaai opgeskop oor of dit reg of verkeerd was om dit te eet. Wat Paulus sê is, “Wat daarvan. Voedsel wat geoffer is beteken in elk geval niks, maar as dit iemand sal laat struikel, moet dit dan nie eet nie.”

Dan het hy nog iets kwytgeraak wat die indruk laat dat hy dubbelsinnig is. Ons kry dit in 1 Korintiërs 10:23, 24. “Alles is my geoorloof, maar nie alles is nuttig nie.” Natuurlik bedoel hy dit binne die perke van God’s Woord.. Wat God nie belet, is geoorloof, maar nie noodwendig nuttig nie. ”Alles is my geoorloof, maar nie alles stig nie. Laat niemand sy eie voordeel soek nie, maar elkeen die voordeel van ’n ander.” Let op na vers 25, 28. “Eet alles wat in die slaghuis verkoop word sonder om navraag te doen, ter wille van die gewete...Maar as iemand aan julle sê: Dit is afgodsoffer-moet dit dan nie eet nie.” (ek kursiviseer). Dus, as iemand aanstoot sal neem omdat u dit nie eet nie, eet dan. Dit hang af saam met wie u is. Dan voeg hy in vers 32 by, “Wees dan geen oorsaak van struikeling vir Jode of Grieke of vir die gemeente van God nie” (nie eers met jou das nie)

Blykbaar is sommige dinge glad nie moreel van aard nie. Dit maak dus nie saak of u dit doen al dan nie. Maar hulle word moreel as iemand aanstoot neem of daardeur kan struikel.

In die tyd toe die kerke nie ’n sê gehad het oor wie hulle predikant gaan wees, is ek oorgeplaas na ‘n nuwe gemeente in Colorado en het as totale vreemdeling daar aangekom. Ek het my pak klere by die droogskoonmakers ingehandig sodat dit gereed sou wees vir Sabbat en is na die Woensdagaand biduur. Ek het in die agterste ry my plek ingeneem en na die ouderling geluister wat die diens uitgelei het. Na afloop van die diens het hy nader gekom en gevra, “Wie is jy?”

“Ek is jou nuwe predikant.”

“Ek dog so,” antwoord hy.

Toe ek my pak by die droogskoonmaker gaan haal was daar tot ’n sakdoek in die boonste sak. As ’n reël dra ek nie ’n sakdoek in die boonste sak nie, maar aangesien ek gereken het dis oulik, het ek daardie Sabbat my eerste preek gelewer met die sakdoekie in plek. Na die diens is ek genooi vir middagete—die tyding het reeds die rondte gedoen. ’n Broer in die gemeente het die woord  versprei: “Pas op vir hierdie predikant. Hy gaan die boodskap verlaat. Hy gaan nog afvallig word, want hy dra ’n sakdoek in sy pak klere se boonste sak!”

Toe die tyding my bereik het ek besluit  om die volgende week twee sakdoeke in my sak te steek, twee of ’n groot rooie. Nee wag, dog ek. As ek dit doen, is my probleem soortgelyk aan syne. Dis duidelik dat hy ’n probleem daarmee het. Ek is veronderstel om sy predikant te wees, en ek wou hom help. Ek het nie die sakdoek in my sak nodig gehad nie. Dus neem ek die standpunt in dat ek nie weer ’n sakdoek in my bo-sak sou dra, ten minste nie in daardie gemeente nie.

Ek het hierdie storie oorvertel, waarna mense my sou roskam daaroor, “Kom nou, moenie mense so sag hanteer nie. As hulle ’n probleem het, dan is dit mos hulle probleem. Moenie so maklik toegee wanneer mense so ’n mentaliteit handhaaf nie.” Dit is nie wat Paulus sê nie. Dit is waar die toets vir Christelike broederskap intree. Paulus maan, wanneer daar swak mense in jou teenwoordigheid is en hulle mag struikel vanweë u optrede, moet dit nie doen nie. As u daarsonder kan klaarkom, moet dit nie doen nie. Is dit nie die Bybelse beginsel nie?

Ek sou graag wou terug rapporteer dat hierdie man tot bekering gekom het en een of ander belangrike geestelike leier geword het. Ek kan nie. Ek kan wel sê dat ons goeie vriende geword het, en dat ons talle goeie gesprekke gevoer het. Ek was graag, na die beste van my vermoë, sy herder, en wel sonder die sakdoek.

Sou ons met veiligheid die volgende beginsels vir Christene aanbeveel: Indien ek kan klaarkom sonder iets wat vir iemand anders ’n struikelblok kan wees, maak dan so. Is dit redelik? Dit wil vir my voorkom dit is wat die Bybel ons leer.

Maar wag ’n bietjie. Is logika en rede of Bybelse redenasies, vir wat om te doen of nie  doen, genoeg om al my probleme op te los? Of  bestaan daar ‘n dieper oplossing vir die grys area probleem? Ek reken daar is. Jesaja 30:21 sê, “jou ore sal ’n woord agter jou hoor wat sê: Dit is die weg, wandel daarop!” In Johannes 10:4, 5 sê Jesus na regte, “My skape hoor my stem en volg my.” Johannes 16:13 deel ons mee dat die Heilige Gees  “[sal] julle in die hele waarheid lei” Filippense 2:13 voeg by “want dit is God wat in julle werk om te wil sowel as om te werk na sy welbehae.” In Galasiërs 2:20 sê, “Ek is met Christus gekruisig, ek leef nie meer nie, maar Christus leef in my”.

Hier het ons iets veel groter as om die kerk te vra of om aan hoofkantoor te skryf vir antwoorde. Dit het eerder te doen met ’n verhouding met God waarna ons ons eie tekens ontvang. Om eenvoudig met logika en rede te bepaal of ’n probleem reg of verkeerd is, is onvoldoende. Ek sal moet uitvind hoe om tekens van bo te ontvang.

In teendeel op grond van hierdie Bybelse beginsel, wil ek voorstel dat die enigste persoon wat hoegenaamd bekwaam is  om selfs reg en verkeerd te bespreek, om nie eens te praat van weet, wat reg en verkeerd is, is die persoon wat ’n lewendige, dag vir dag verhouding met Jesus het. Dit is al manier.

Gestel dat ons ’n groepbespreking wil hou oor of dit reg of verkeerd is om die nuutste fliek te gaan kyk, sal dit nodig wees dat die groep wat die bespreking wil hou, ten einde ’n geldige bespreking te hê, aan twee kriteria moet voldoen: Een, dat hulle wat aan die bespreking wil deelneem ten minste die fliek gesien het en tweedens, dat hierdie mense genoegsame tyd op hul knieë met God se Woord op ‘n daaglikse basis deurbring.. Dan kan ons mos ’n geldige bespreking hê oor reg en verkeerd. Maak dit sin?

Dan het ons die voorbeeld wat vir ons gestel is deur die Een wat ’n lang uitgerekte en duur besoek hier afgelê het, ten einde ons te red.

In die vroeë kerk het hulle gedoop deur onderdompeling en voete gewas met nagmaal. Toe sê iemand, “Dit is nie gerieflik nie. Jy word nat en moet droogword. Hoekom dit nie op ’n geriefliker manier doen nie?” Dit is hoe die meer gerieflike manier van dinge doen, ons kant toe gekom het. Ek kry egter niks in die Skrif wat aandui dat gerief die basis van kies moet wees nie. Ons moet te werk gaan op die basis van wat God verwag.

Mag ek jou daaraan herinner dat dit nie vir Jesus gerieflik was om vir ons te kom sterf nie. Dit was nie vir Hom gerieflik om bloed te sweet in die Tuin van Getsemane nie. As ons na Jesus kyk, sien ons nie ’n middeweg gematigde wat probeer wegkom met minimum vereistes nie. Op die gebied van onderwys of medisyne ontsien ons nie so ‘n gesindheid nie. Wanneer ek ’n geneesheer gaan sien, soek ek nie iemand wat met die laagste standaarde deurgekom het nie, ek soek iemand wat hoog gemik het, nie waar nie?

Daarom wil ek die volgende aanhaal uit Skrede na Christus. Bl 47:

Diegene wat die dringende liefde van God voel, vra nie hoe min hulle moet gee om aan die eise van God te voldoen nie; hulle vra nie wat is die laagste peil nie, maar streef daarna om volkome volgens die wil van hulle Verlosser te lewe. Met die grootste bereidwilligheid gee hulle alles oor, en hulle belangstelling is volgens die waarde van die doel wat hulle nastreef. ’n Belydenis van Christus, sonder hierdie groot liefde, is sommer net woorde, nuttelose vormdiens en slawerny.

Vir my maak hierdie sin. Indien ek verstaan dat ek gebore is om vir ewig te lewe, maar dat ek slegs sewentig jaar hier gaan deurbring, omdat God iets veel beter beplan, dan wil ek bekend wees met al die beginsels van Sy koninkryk. Dan wil ek ook hê dat Hy my moet lei om hierdie beginsels te volg, instede daarvan dat ek probeer uitwerk met hoe min ek oor die weg kan kom. Stem u saam?

Ek pleit dus met u, kry in u geestesoog ’n beeld van die Een wat in die tuin geswoeg het en daar besluit het om ten spyte van die sweet, die stres, voort te gaan om my en u te red. Sal u nie ook, in antwoord op daardie liefde, ’n algehele oorgawe maak nie.